Oedeemtherapie (vochtophoping)


zwachtelen (bandage) Wat is Oedeemtherapie?
Oedeemtherapie is een ruim begrip voor therapie ter bestrijding van vochtophopingen in de huid, die op verschillende manieren kunnen ontstaan. Zo spreekt men van lymfoedeem wanneer de vochtophoping wordt veroorzaakt door het falen van het lymfvatsysteem. Indien de oorzaak is gelegen in het slecht functioneren van de aderen of wel veneuze systeem dan spreekt men van veneus oedeem. Lymfoedeem en veneus oedeem kunnen ook gezamenlijk optreden. In de navolgende tekst zal wat meer over lymfoedeem en veneus oedeem worden uitgelegd.

zeer ernstig lymfoedeem na trauma aan been Lymfoedeem
Vochtophopingen, ook wel oedeem genoemd, in armen of benen kunnen na een operatie of ongeval ontstaan doordat lymfvaten beschadigd zijn. Dit secundair (lymf)oedeem kan ook optreden na het verwijderen van een tumor, bijvoorbeeld in een arm na borstamputatie of door bestraling. Tevens kan lymfoedeem ook ontstaan zonder bekende oorzaak door aanleg waarbij reeds bij de geboorte een minder goed functionerend lymfvatsysteem is aangelegd (primair lymfoedeem). Het kan zijn dat dit lymfvatsysteem jaren goed functioneert en plotseling - door bijvoorbeeld overbelasting, stress of na een beschadiging van buitenaf - niet meer goed de lymfstroom aankan en waardoor een ophoping van lymfoedeem optreedt. De hierdoor ontstane gezwollen lichaamsdelen kunnen belastend, storend en pijnlijk zijn voor de patiënt.

zwachtelen (bandage) Zwachtelen
De huidtherapeut kan door middel van massage in de vorm van manuele lymfdrainage zorgen voor een betere afvoer van het lymfvocht. Bij een aantal patiënten kan het tevens nodig zijn om tijdens de therapie te zwachtelen (bandageren) en later een elastische kous aan te meten ter voorkoming van hernieuwde vochtophoping.

Veneus oedeem
Indien klachten aan de benen optreden zoals het optreden van spataderen, vochtophoping rondom de enkels die in de loop van de dag toeneemt (te zien aan afknellende kousjes) en / of rusteloze benen na enige tijd staan, kan er sprake zijn van een functieverstoring van het veneuze systeem (aderen).

De huidtherapeut zal aan de hand van een uitgebreide anamnese, inspectie en palpatie de patiënt adviseren over de te volgen behandeling en tevens praktische preventieve tips geven. Daarnaast kan de huidtherapeut therapeutisch elastische kousen aanmeten.

Bij ernstiger klachten zal de huidtherapeut een patiënt terugverwijzen naar de huisarts voor een mogelijke doorverwijziging naar een dermatoloog / fleboloog. Mogelijk zal dan een vaatonderzoek gedaan worden. Dit - niet pijnlijke - onderzoek zal uitwijzen of een vaatoperatie noodzakelijk is of dat het dragen van elastische kousen voldoende is. Ook na een vaatoperatie zullen een tijd lang elastische kousen gedragen dienen te worden.

Borstkanker
Wanneer een vrouw te maken krijgt met borstkanker, verandert haar leven vaak ingrijpend. Naast de schrik, angst en verdriet ziet zij ook veelal lichamelijke problemen op zich af komen zoals een borstamputatie, okselkliertoilet (het verwijderen van lymfklieren in de oksel), chemotherapie, bestraling en/of het krijgen van lymfoedeem in arm of hand aan de zijde van de borst waar de tumor zat.

Door de operatie kunnen er vervelende littekens ontstaan die trekken, verkleven en niet fraai uitzien. Daarnaast kan er rond het geopereerde gebied lymfvocht achterblijven waardoor een pijnlijke geïrriteerde zwelling blijft zodat bijv. kleding moeilijk te dragen is. Op de langere termijn kunnen er door het niet goed functioneren van het lymfvatsysteem vochtophopingen optreden in vingers, hand en/of arm of borstgebied.

Dit heeft niet alleen cosmetische gevolgen maar kan ook een vervelend zwaar gevoel geven. Tevens geeft dit een vergrote kans op het doormaken van een Erysipelas infectie (wondroos), wat tot gevolg kan hebben op nog meer schade aan het lymfvatsysteem. Lymfvocht wordt o.a. behandeld door manuele lymfdrainage (het handmatig aanzetten van het lymfvatsysteem) en zwachtelen. Aan het eind van de therapie wordt meestal een therapeutisch elastische kous aangemeten.

De huidtherapeut kan een borstkankerpatiënt helpen op de volgende manieren: